Hoeveel bedraagt de boete voor het op de grond gooien van een sigarettenpeuk?

Het geldende wettelijke tarief

Wat het Wetboek van Strafrecht sinds 2020 bepaalt

Het op de grond gooien van een sigarettenpeuk valt onder artikel R-634-2 van het Wetboek van Strafrecht, dat deze handeling classificeert als een overtreding van de 4e klasse — net als het illegaal storten van afval of het achterlaten van ander afval in een openbare of toegankelijke privéruimte.

De boeteschaal is als volgt:
- 90 € indien de boete binnen 15 dagen wordt betaald (verlaagde boete)
- 135 € forfaitair referentiebedrag
- 375 € indien de betaling na 45 dagen plaatsvindt (verhoogde boete)
- 750 € maximale gerechtelijke boete opgelegd door een rechter
Dit is niet de eerste tekst die dit soort overtredingen regelt. Vóór 2020 viel het weggooien van sigarettenpeuken onder de overtredingen van de 3e klasse, met een forfaitair bedrag van 68 €, een vermindering tot 45 € en een verhoging tot 180 €. Het decreet van 2020 heeft de toepasselijke sanctie dus bijna verdubbeld.

Let op: de tekst maakt geen onderscheid tussen sigarettenpeuken en ander afval. Een op de grond gegooid mondkapje, een achtergelaten blikje of een kassabon vallen precies onder hetzelfde artikel. Wat voor sigarettenpeuken verandert, is de frequentie van de handeling en de toenemende zichtbaarheid van het onderwerp in het gemeentelijk beleid.

Wie mag een bekeuring uitschrijven?

De overtreding kan door een groter aantal functionarissen worden vastgesteld dan men doorgaans denkt. Hiertoe bevoegd zijn: officieren van de gerechtelijke politie, gemeentelijke politieagenten, agenten voor toezicht op de openbare weg (ASVP), gendarmes, nationale politieagenten, evenals agenten van het Nationaal Bosbeheer (ONF) en het Frans Bureau voor Biodiversiteit (OFB) binnen hun respectieve werkgebieden.
In de praktijk zijn het de gemeentelijke politieagenten en de ASVP's die in stedelijke gebieden het vaakst bekeuringen uitschrijven. Hun aanwezigheid in het veld varieert sterk van stad tot stad, wat de grote verschillen in het aantal bekeuringen tussen gemeenten verklaart.

Een punt dat de aandacht verdient van beheerders van terreinen: op een privéterrein dat toegankelijk is voor het publiek — voorplein van een bedrijf, parkeerterrein, ingang van een kantoorgebouw — blijft bekeuring mogelijk als een beëdigd ambtenaar de overtreding constateert. Het privé-karakter van het terrein vormt geen bescherming.

Wanneer een bekeuring iets anders wordt

Gemeentelijke verordeningen: boetes die hoger kunnen oplopen dan 750 €

Het nationale tariefschema biedt een kader, geen maximum. Gemeenten hebben de mogelijkheid om de sancties via een gemeentelijk besluit aan te scherpen, en verschillende gemeenten hebben besloten hiervan gebruik te maken.
Zo heeft Arcachon in 2024 een boete van 750 € ingesteld voor elke sigarettenpeuk die op de openbare weg of in een natuurgebied wordt weggegooid — het nationale wettelijke maximum, dat al bij de eerste overtreding wordt toegepast. Obernai, in de Elzas, is nog verder gegaan door sinds 2021 een forfaitaire boete van 1.000 € vast te stellen voor het achterlaten van afval op de openbare weg, inclusief sigarettenpeuken. In Parijs werden in 2022 meer dan 2.600 bekeuringen uitgeschreven voor het weggooien van sigarettenpeuken, wat neerkomt op ongeveer 350.000 € aan boetes in dat ene jaar.
Deze voorbeelden zijn niet anekdotisch. Ze illustreren een fundamentele trend: gemeenten die van stedelijke netheid een politieke prioriteit maken, aarzelen niet langer om zich te baseren op de lokale wetgeving om de sancties te verscherpen tot boven het nationale kader. Voor een locatie in een dergelijke gemeente is het risico voor rokers die voor de ingang gaan roken concreet hoger dan elders.

Bosgebieden en brandgevaar: een afzonderlijke sanctieregeling

De wet van 10 juli 2023 betreffende de preventie en bestrijding van bosbranden heeft een specifieke regeling ingevoerd die verder gaat dan het kader van de klassieke boete. Deze wet verbiedt roken in en tot op 200 meter van bossen, bosgebieden, aanplantingen, heidevelden en struikgewas, tijdens de risicoperiodes die bij prefectoraal besluit zijn vastgesteld. Het weggooien van sigarettenpeuken is voortaan expliciet opgenomen in de boswet als een van de handelingen die onbedoeld brand kunnen veroorzaken.
De sancties die in dit kader van toepassing zijn, variëren van een boete van € 135 tot € 3.750, waaraan tot 6 maanden gevangenisstraf kan worden toegevoegd indien vaststaat dat men verantwoordelijk is voor het ontstaan van een brand.
Dit punt heeft rechtstreeks betrekking op industriële, logistieke of tertiaire locaties aan de rand van natuurgebieden. Een locatie in een risicogebied die haar rookruimtes niet dienovereenkomstig heeft gemarkeerd, loopt het risico aansprakelijk te worden gesteld in geval van een incident, zelfs als de brand is veroorzaakt door een werknemer die op eigen houtje handelde.

Wanneer een sigarettenpeuk brand veroorzaakt: strafrechtelijke sancties

Dit is het scenario dat in de meeste artikelen over dit onderwerp niet aan bod komt, terwijl het gedocumenteerd is en zich in Frankrijk heeft voorgedaan.
Zodra een sigarettenpeuk de oorzaak is van een brand die schade heeft veroorzaakt, verlaten we het terrein van de overtreding en komen we op dat van het strafrecht. De strafmaat is als volgt:
Gevaar voor het leven van anderen: tot 1 jaar gevangenisstraf en een boete van 15.000 €
Onopzettelijk letsel: tot 3 jaar gevangenisstraf en een boete van 45.000 €
Onopzettelijke doodslag: tot 3 jaar gevangenisstraf en een boete van 45.000 €, die afhankelijk van de omstandigheden kan worden verzwaard
Brandstichting: tot 15 jaar gevangenisstraf en een boete van 150.000 € indien opzet wordt vastgesteld
Deze straffen zijn niet theoretisch. In augustus 2016 gooide een metselaar die op een bouwplaats in Rognac, in de Bouches-du-Rhône, aan het werk was, op een dag met een sterke mistral een niet goed gedoofde sigarettenpeuk in een talud met droog gras. De brand die hierdoor ontstond, duurde drie dagen, mobiliseerde meer dan 2.000 brandweerlieden, verwoestte 2.600 hectare vegetatie en beschadigde meer dan honderd gebouwen, waarvan er 26 volledig werden verwoest. Hij werd veroordeeld voor onopzettelijk letsel en onopzettelijke vernieling van eigendommen tot 5 jaar gevangenisstraf, waarvan 4 voorwaardelijk.
Dit geval illustreert een realiteit die niet kan worden begrepen aan de hand van de boeteschaal alleen: in bepaalde contexten is een verkeerd weggegooide sigarettenpeuk niet langer een kwestie van netheid, maar een kwestie van strafrechtelijke aansprakelijkheid.

Wat dit betekent voor een websitebeheerder

De beheerder is niet aansprakelijk zoals de roker

De boete voor het weggooien van sigarettenpeuken is gericht tegen de roker, niet tegen het bedrijf. Een locatiemanager loopt geen risico op een boete omdat er peuken voor zijn ingang liggen. Dit onderscheid is belangrijk, maar volstaat niet om het onderwerp af te sluiten.

In de praktijk kan de terugkerende aanwezigheid van peuken op de grond op een locatie bij een kwaliteits-, veiligheids- of MVO-audit worden geïnterpreteerd als een gebrek aan controle. Het is geen directe overtreding, maar wel een aantoonbaar negatief signaal: een auditor die een niet-uitgeruste rookzone constateert of een voorplein dat systematisch bezaaid is met sigarettenpeuken, beschikt over een concreet element om de organisatie van de locatie ter discussie te stellen.

De kwestie van de aansprakelijkheid wordt in twee gevallen ernstiger. Ten eerste: er ontstaat brand op de locatie als gevolg van een slecht gelegen of slecht beheerde rookzone. Ten tweede: de locatie bevindt zich in een bosbrandgevaarlijk gebied en heeft de beperkingen die zijn vastgelegd in de wet van 2023 niet ingevoerd. In deze situaties kan de beheerder operationeel aansprakelijk worden gesteld, ongeacht de individuele handeling van de roker.

De tabaksverpakkingsverplichting en wat Alcome concreet financiert

Sinds 1 januari 2021 vallen tabaksproducten onder een regeling voor uitgebreide producentenverantwoordelijkheid (REP), die is ingevoerd door de AGEC-wet. Het principe: tabaksfabrikanten en -distributeurs financieren het beheer van het afval van hun producten via een erkende milieuorganisatie genaamd Alcome.

Concreet financiert Alcome drie soorten acties bij de lokale overheden die een contract met hem afsluiten: het plaatsen van asbakken in de openbare ruimte, bewustmakingscampagnes en het gedeeltelijk dragen van de kosten voor inzameling en reiniging. De financiering wordt berekend naar rato van het aantal inwoners, met een bedrag van ongeveer 1,08 € per inwoner per jaar voor stedelijke gemeenten.

De in het bestek vastgelegde doelstellingen zijn gekwantificeerd: een vermindering van 35 % van het aantal achtergelaten sigarettenpeuken in de openbare ruimte in 2025 ten opzichte van 2022, en 40 % in 2026. Deze doelstellingen zijn bindend — Alcome kreeg tussen 2023 en 2024 overigens een boete van 1,16 miljoen euro opgelegd wegens vertraging bij de uitrol van de inzamelvoorzieningen.

Dit kader is direct relevant voor een locatiebeheerder die een semi-openbare ruimte beheert of die namens een lokale overheid opereert. Asbakken op straat, afvalbakken en een deel van de bijbehorende kosten kunnen via dit mechanisme worden gefinancierd, zonder dat het bedrijf de volledige kosten hoeft te dragen. De hefboom bestaat, maar is weinig bekend en wordt in de privésector onderbenut.

Conclusie

Het regelgevingskader rond sigarettenpeuken is sinds 2020 grondig gestructureerd. De individuele boete van 135 € vormt het instapniveau van een stelsel dat bij brand kan oplopen tot strafrechtelijke vervolging, en dat per gemeente aanzienlijk verschilt naargelang de lokale verordeningen. Voor een terreinbeheerder gaat het niet alleen om het risico dat rokers lopen: een slecht georganiseerde rookzone is een aantoonbaar aandachtspunt bij een audit en een reëel risico op terreinen in de buurt van natuurgebieden.

De meest doeltreffende operationele oplossing blijft eenvoudig: de rookzones uitrusten met geschikt meubilair, zorgen voor een regelmatige inzameling van sigarettenpeuken en ervoor zorgen dat deze via de juiste kanalen worden gerecycled. Geen sigarettenpeuken op de grond, geen risico.

Easy to Change biedt een allesomvattende oplossing die de levering van afvalbakken, de inzameling ter plaatse en de recycling van sigarettenpeuken omvat. Bekijk alle beschikbare uitrusting in onze catalogus of neem contact met ons op voor een analyse van uw rookzones.